على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3742
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و ترسناك شدن و هراسان گشتن و آزار يافتن از حرفهاى كسى و خشمگين شدن . نفرينكنا ( nafrin - kon ) ص . م ف . پ . نفرينكنان و در حالت نفرين كردن . نفرينيدن ( nafrinidan ) ف ل . پ . گنديدن و بوى بد كردن . نفز ( nafz ) و نفزان ( nafaz n ) م . ع . نفز الظبى نفزا و نفزانا ( از باب ضرب ) : برجست آن آهو . نفس ( nafs ) ا . ع . روح و جان . يق : خرجت نفسه : بدر رفت جان او . و خون . يق : سالت نفسه : سيلان كرد خون آن . الحديث : ما ليس له نفس سائلة فانه لا ينجس الماء اذا مات فيه . و تن و جسد . و چشمزخم . يق : نفسته بنفس : چشمزخم رسانيدم آن را . و نزد و نزديك . يق : تعلم ما فى نفسى و لا اعلم ما فى نفسك : مىدانى آنچه در نزد منست و من نمىدانم آنچه در نزد تست . و عين هر چيزى و خود هر چيزى . يق : رايت فلانا نفسه : ديدم خود فلان را . و جائنى بنفسه : خودش آمد در نزد من . و اندازهء يك دباغت از بيخ و برك درخت سلم و جز آن . يق : هب لى نفسا من دباغ . و اراده و قصد دل . و ننك و عار و عيب . و بزرگى و عظمت و جلالت . و همت و چيرگى و ارجمندى و عقوبت . و منه قوله تعالى : وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ * . ج : انفس و نفوس . نفس ( nafs ) م . ع . نفس نفسا و نفاسا و نفاسة . ر . نفاسة . نفس ( nafs ) ا . پ . مأخوذ از تازى - جان و روان و روح و شخص و ذات و حقيقت و خود هر كسى و خود هر چيزى و هستى و عين چيزى . و نره و آلت مردى و ذكر . و نفس الامر : حقيقت كار . و نفس اماره : روحى كه امر مىكند شخص را بلذايذ شهوانى و چيزهاى بد و مذموم . و نفس سبعى و يا نفس لوامه : هوا و هوسى كه از روى سركشى باشد . و نفس سائله : خونى كه سيلان داشته باشد . و نفس قدسيه : ذات پاك . و نفس كل كه پس از عقل كل باشد : ما نستار و ما نيستار . و نفس مطمئنه و يا نفس ملكى : روحى كه متصف بصفات حميده بوده . و نفس ناطقه : روحى كه فهم و ادراك معانى كند . و نفس نفيس : روح گرانمايه و نيكو و با قدر و قيمت . و بنفسه : خودش . و حليم النفس : نرم دل . و هواى نفس : شهوت و مستى و هوس و ميل و خواهش بيقاعده و خيال باطل . نفس ( nafas ) ا . ع . نسيم هوا . و دم . ج : انفاس . و جرعه . يق : اكرع فى الاناء نفسا او نفسين : آب خوردم از ظرف يك و يا در جرعه . ج : انفاس . و كلام طويل . يق : كتب كتابا نفسا اى طويلا . و سيرابى و فراخى و گشادى كار . يق : انت فى نفس من امرك . و شراب ذو نفس : شرابى كه در آن فراخى و سيرابى باشد . و شراب غير ذى نفس : شراب بد و برگرديده بوى و رنك كه چون كسى بياشامد دم در نزند . نفس ( nafas ) م . ع . نفس نفسا و نفاسة . ر . نفاسة . نفس ( nafas ) ا . پ . مأخوذ از تازى - دم و نسيمى كه حيوان از راه دهن و بينى بدرون خود كشيده و سپس آن را بيرون مىفرستد و رمق و لحظه و تنفس . و نفس زدن : دم زدن و نفس كشيدن . و نفس راست كردن : توقف كردن و آرام گرفتن . و نفس كشيدن : تنفس كردن . و آخر نفس : دم واپسين . نفس ( nofos ) و ( nofs ) ع . ج . نفساء . نفسا ( nafsan ) م ف . پ . مأخوذ از تازى - خودش و به خودى خود و شخصا و از روى ميل و ارادهء خود و بطور رغبت . نفساء ( nafs ' ) و ( nafas ' ) و ( nofas ' ) ص . ع . زن زچه . ج : نفساوات و نفاس ( nef s ) و ( nof s ) و نفس ( nofos ) و ( nofs ) و نوافس . نفساباد ( nafas b d ) ا . پ . شش و ريه و سينه . نفسانى ( nafs ni ) ص . پ . منسوب بنفس يعنى روحانى و حيوانى و شهوتى و شهوانى . نفسانيت ( nafs niyyat ) ا . پ . ماخوذ از تازى - شهوت و مستى و عياشى و تكبر و بزركمنشى و خودپرستى و حشمت و شوكت . نفسانيه ( nafs niyye ) ص . پ . منسوب بنفس چيزهاى روحانى و حيوانى و شهوانى . نفساوان ( nafs v ne ) ص . ع . بصيغهء تثنيه . يق : امراتان نفساوان : دو زن زچه . نفسپرور ( nafs - parvar ) ص . پ . هوسى و شهوتى و مطيع نفس اماره . نفسة ( nofsat ) ا . ع . مهلت و زمان . يق : لك فى هذا الامر نفسة . نفس تنك ( nafas - tang ) م . ف . پ . يك لحظه و يك چشم بهم زدن . نفس تنگى ( nafas - tangi ) ا . پ . بيمارى ضعف النفس . نفسخاى ( nafas - x y ) ص . پ . آنكه باز مىدارد و قطع مىكند تنفس و